Sigara Tüketimi ve Vergiler: Logit Model Çerçevesinde Bir Analiz

Yazarlar

Anahtar Kelimeler:

Sigara tüketimi- Toplam vergi düzeyi- Logit model- Nitel tercih modeli

Özet

Dünya’da sigara tüketimini azaltmaya yönelik politikalar uygulanmasına rağmen, sigara tüketimi her yıl giderek yaygınlaşmaktadır. Son yıllarda sigaralar üzerinden alınan vergilerin hem devlete gelir sağlamak hem de sağlığa zararlı sigara kullanımını azaltmak amacıyla yaygın bir biçimde uygulandığı görülmektedir. Sigaralar üzerine uygulanan vergiler, advalorem veya spesifik vergi biçiminde uygulanmakta ve ülkelere göre farklılaşmakta olup temelde katma değer vergisi (KDV) ve özel tüketim vergisi (ÖTV) gibi tüketim vergileri biçiminde uygulanmaktadır. Bu çalışmada Türkiye’de 2007:m2-2021:m1 aylık zaman dilimi için sigara tüketimini etkileyen toplam vergi düzeyi ve sigara fiyatları açısından, ekonometrik yöntem olarak nitel tercih modeli olan logit modeli çerçevesinde sigara tüketimi ampirik olarak incelenmiştir. Uygulamalı mikro ekonometri açısından önemli bir yere sahip olan tüketim modelleri, psikolojik etkenler de dikkate alındığında tüketim davranışlarını açıklamada önemli yere sahiptir. Logit modeli sonuçları incelendiğinde vergilerdeki artışın sigara tüketimini artırma olasılığını artırdığı, sigara fiyatlarındaki artışın sigara tüketimini artırma olasılığını artırdığı ve vergiler ve sigara fiyatlarındaki artışın sigara tüketimini artırma olasılığını artırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçlar, Türkiye için sigara tüketimi artışının engellenmesinin, sadece vergi düzeyi ve sigara fiyatları gibi parasal açıdan dikkate alınabilecek bir olgu olmadığını ifade etmektedir. Dolayısıyla bu bulgular, sigarayı yasaklamak veya sigaraya ilişkin reklamları engellemek gibi temel mevcut politikaların yeterli olmadığı, bunlar dışında daha etkili politika(lar) üretmenin gerekli olduğunu göstermektedir.

İndirmeler

İndirme verileri henüz mevcut değil.

Referanslar

Akyıldız, N. A. (2020). Evaluation of Public Tender Law Changes in Turkey in Context of Economic Sustainability. International Journal of Scientific Research and Management, 8(05), 18–28. https://doi.org/10.18535/ijsrm/v8i05.cs01 Erişim Tarihi:18.07.2021

Bader, P., Boisclair, D., Ferrence, R. (2011). Effect of Tobacco Taxation and Pricing on Smoking Behavior in High Risk Populations: A Knowledge Synthesis. International Journal of Environmental Research and Public Health, 8(11), 4118-4139. https://doi.org/10.3390/ijerph8114118 Erişim Tarihi: 07.06.2021

Cebeci, İ. (2012). Krizleri İncelemede Kullanılan Nitel Tercih Modelleri: Türkiye İçin Bir Probit Model Uygulaması: (1988-2009). İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, 62(1), 127-146. https://dergipark.org.tr/en/pub/iuifm/issue/862/9598 Erişim Tarihi: 14.06.2021

Chaloupka, F. J., Peck, R., Tauras, J. A., Xu, X., Yurekli, A. (2010). Cigarette Excise Taxation: The Impact of Tax Structure on Prices, Revenues and Cigarette Smoking. National Bureau of Economic Research (NBER) Working Paper No. 16287, Cambridge. https://www.nber.org/system/files/working_papers/w16287/w16287.pdf Erişim Tarihi:06.05.2021

Chaloupka, F. J., Yurekli, A., Fong, G. T. (2012). Tobacco Taxes as a Tobacco Control Strategy. Tobacco Control, 21(2), 172-180. https://doi.org/10.1136/tobaccocontrol-2011-050417 Erişim Tarihi: 25.06.2021

Friedman, M. (1962). The interpolation of time series by related series, Journal of the American Statistical Association, 57:300, 729-757 http://dx.doi.org/10.1080/01621459.1962.10500812 Erişim Tarihi: 17.07.2021

Fuchs, A., Icaza, F. G., Paz, D. (2019). Distributional Effects of Tobacco Taxation: A Comparative Analysis. World Bank Group, Poverty & Equity Practice Working Paper 196. https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/31534 Erişim Tarihi: 10.07.2021

Gruber, J., & Kőszegi, B. (2004). Tax incidence when individuals are time-inconsistent: the case of cigarette excise taxes. Journal of Public Economics, 88(9-10), 1959-1987. https://doi.org/10.1016/j.jpubeco.2003.06.001 Erişim Tarihi: 08.07.2021

Gujarati, D. N., (2004). Basic Econometrics. he McGraw−Hill Companies, Fourth Edition.

Hayrullahoğlu, B. (2015). Türkiye’de Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerde Özel Tüketim Vergisinin Başarısı. Journal of Life Economics, 2 (2) , 89-112 . https://doi.org/10.15637/jlecon.72 Erişim Tarihi: 17.07.2021

Ho, L., Schafferer, C., Lee, J., Yeh, C., Hsieh, C. (2018). Raising cigarette excise tax to reduce consumption in low-and middle-ıncome countries of the asia-pacific region: A simulation of the anticipated health and taxation revenues ımpacts. BMC Public Health, 18 (1187), 1-9. https://doi.org/10.1186/s12889-018-6096-z Erişim Tarihi: 01.07.2021

Karatağ, H., Akyıldız, N. A. (2019). Avrupa'nın demografik dönüşümünde uzun dönem yaşlı bakımının sürdürülebilirliğinin değerlendirilmesi. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 19 (44), 571-596. https://doi.org/10.21560/spcd.v19i49119.467238 Erişim Tarihi: 07.07.2021

OECD (2019). Tax Policy Reforms 2019: OECD and Selected Other Economies. OECD Publishing, Paris. https://read.oecd-ilibrary.org/taxation/tax-policy-reforms-2019_da56c295-en#page3 Erişim Tarihi: 25.01.2021

Ranson, K., Jha, P., Chaloupka, F. J., Nguyen, S. (2000). Effectiveness and Cost-Effectiveness of Price Increases and Other Tobacco-Control Policies. Tobacco Control in Developing Countries (Ed. P. Jha, F. J. Chaloupka), Oxford Medical Publications Series. Oxford, UK: Oxford University Press, 427-447.

Saba, R.R., Beard, T.R., Ekelund, R.B., Jr. And Ressler, R.W. (1995). The Demand for Cigarette Smuggling. Economic Inquiry, 33: 189-202. https://doi.org/10.1111/j.1465-7295.1995.tb01856.x Erişim Tarihi: 25.07.2021

Sissoko, M. (2002). Cigarette Consumption in Different U.S. States, 1955–1998: An Empirical Analysis of the Potential Use of Excise Taxation to Reduce Smoking. Journal of Consumer Policy 25, 89–106. https://doi.org/10.1023/A:1014503610085 Erişim Tarihi: 13.07.2021

The World Bank. https://data.worldbank.org/

T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü. https://muhasebat.hmb.gov.tr/

World Health Organization (WHO) (1999). The Double Burden: Emerging Epidemics and Persistent Problems. The World Health Report 1999: Making a Difference, 13–28, Geneva.

World Health Organization (WHO) (2019a). Who Report on the Global Tobacco Epidemic, 2019, Offer Help to Quit Tobacco Use, https://www.who.int/publications/i/item/9789241516204 Erişim Tarihi:26.06.2021

World Health Organization (WHO) (2019b). WHO Global Report on Trends in Prevalence of Tobacco Use 2000-2025, third edition. Geneva: World Health Organization.

Yılmaz Uğur, C. (2020). Sigara üzerinden alınan vergilerin ters esneklik kuralı bağlamında analizi: türkiye üzerine bir uygulama. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Maliye Anabilim Dalı, Doktora tezi, İstanbul.

İndir

Yayınlanmış

2022-01-02

Nasıl Atıf Yapılır

Kaplan, E. A., & DAYIOĞLU ERUL, R. . (2022). Sigara Tüketimi ve Vergiler: Logit Model Çerçevesinde Bir Analiz. Türk Yönetim Ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 2(2). Geliş tarihi gönderen https://www.sakajournals.org/ojs/index.php/tjmer/article/view/40